Ο Άγιος Εθνομάρτυρας π. Πλάτων Αϊβαζίδης (21 Σεπτεμβρίου)

Ο άγιος Πλάτων, ήταν ένας άνθρωπος που αφιέρωσε την ζωή του στον Θεό και την Πατρίδα. Γεννήθηκε στην Πάτμο το 1852, από ευσεβείς γονείς τον Νικόλαο από την Χίο και την Μαρία.

Μαθήτευσε στην Πατμιάδα σχολή και στα 15 του έγινε δόκιμος μοναχός στην Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, όπου μόναζαν δύο θείοι του. Στο μοναστήρι έμεινε 10 χρόνια και στην συνέχεια μετέβη στην Κωνσταντινούπολη για να φοιτήσει στην Μεγάλη του Γένους Σχολή και την Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όπου γνώρισε σαν φοιτητή τον μετέπειτα συναγωνιστή του και ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα Γερμανό Καραβαγγέλη. Υπηρέτησε την Εκκλησία ως ιεροδιάκονος στις Μητροπόλεις Καστοριάς (1883-1888) και Λήμνου (1888-1894), όπου χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και έγινε πρωτοσύγκελος (δεύτερος τη τάξει) από τον Μητροπολίτη Λήμνου Αθανάσιο μέχρι το 1899, όταν ο Αθανάσιος μετατέθηκε στην Καστοριά και τον πήρε μαζί του.

Στα 1900  μετετέθη ο Μητροπολίτης Αθανάσιος στην Σάμο και τον αντικατέστησε στον μητροπολιτικό θρόνο ο Γερμανός Καραβαγγέλης. Ο π. Πλάτων δεν τον ακολούθησε, αλλά έμεινε στην Καστοριά και αγωνίστηκε στο πλευρό του Μητροπολίτη Γερμανού καθ’ όλη την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Στάθηκε πλάι του ως πολύτιμος συνεργάτης και βοηθός την δύσκολη εκείνη εποχή. Υπήρξε άριστος λειτουργός, δεινός ιεροκήρυκας, αληθινός πατέρας του σκλαβωμένου λαού. Έφερε εις πέρας τις πιο δύσκολες αποστολές. Οι δυο τους τέλεσαν την κηδεία του πρωτομάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα, Παύλου Μελά.

Όταν ο Γερμανός μετατέθηκε στην Μητρόπολη Αμάσειας του Πόντου, με έδρα την Αμισό (Σαμψούντα), ο π. Πλάτων τον ακολούθησε. Εκεί, πραγματοποιήθηκε ένα πρωτοφανές έργο με την ανοικοδόμηση δεκάδων σχολείων, εκκλησιών και ιδρυμάτων στις Ελληνικές κοινότητες. Ο π. Πλάτων ανέλαβε υπεύθυνος μαζί με τον επίσκοπο Ζήλων Ευθύμιο, κατά τις περιοδείες του επισκόπου Γερμανού. Διακονούσε την Εκκλησία, δίδασκε στα σχολεία και στήριζε τα απελευθερωτικά κινήματα των Ποντίων αδελφών μας με πύρινα κηρύγματα, αλλά και υλική βοήθεια. Όπως ήταν φυσικό, η διακονία του και η προσφορά του δεν πέρασε απαρατήρητη.

Έτσι, στις 4 Φεβρουαρίου 1921 συνελήφθη για επαναστατική δράση, μαζί με τον επίσκοπο Ζήλων Ευθύμιο και πολλούς άλλους εξέχοντες Έλληνες της Σαμψούντας και των γύρω περιοχών. Τους πήγαν στις φυλακές της Αμάσειας, όπου η κατάσταση ήταν  αφόρητη. Επισκεύαζαν οι κρατούμενοι με δικά τους έξοδα τμήματα της φυλακής, που ήταν ακατάλληλα ακόμα και για ζώα! Μέσα σ’ όλη αυτή την απελπισία ο π. Πλάτων με θερμά κηρύγματα έδινε κουράγιο, δύναμη και τόνωνε την πίστη των κρατουμένων στον Θεό. Υπέμενε τις κακουχίες με ανεξάντλητη υπομονή αποτελώντας για τους υπόλοιπους ζωντανό παράδειγμα απόλυτης υποταγής στο θέλημα του Θεού. Ενώ σωματικά κατέρρεε, πνευματικά αναγεννιόταν.

Την Κυριακή του Πάσχα, 18 Απριλίου 1921 ο Επίσκοπος Ζήλων Ευθύμιος, πηγαίνοντας προ τα αποχωρητήρια των φυλακών, περνώντας από τον διάδρομο, όπου βρίσκονταν και άλλα κελιά με φυλακισμένους, τους χαιρέτησε λέγοντας «Χριστός Ανέστη» και ευχήθηκε «καλή λευτεριά». Αμέσως τον οδήγησαν στα υπόγεια των φυλακών, όπου κρατούνταν οι βαρυποινίτες, και ήταν ακόμα πιο βρώμικα. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα μέσα σε τέσσερις μέρες να προσβληθεί από εξανθηματικό τύφο και λίγες μέρες αργότερα πέθανε. Μόλις και μετά βίας οι τούρκοι επέτρεψαν στον π. Πλάτωνα να τον συνοδέψει νεκρό ως την έξοδο της φυλακής.

Στην Αμάσεια καταρτίστηκε ένα έκτακτο στρατοδικείο με σκοπό να δικάσει τους Έλληνες υποδίκους. Η κατηγορία ήταν ότι συνεργάζονταν με το επαναστατικό κίνημα των ανταρτών και ότι επεδίωκαν την ανεξαρτησία και αυτονομία του Πόντου. Τον Πρωτοσύγκελο Πλάτωνα τον χαρακτήρισαν υπαρχηγό του κινήματος, με αρχηγό τον Μητροπολίτη Γερμανό Καραβαγγέλη.

Οκτώ ολόκληρους μήνες πέρασαν μέσα στις άθλιες φυλακές. Με την επικράτηση του Κεμάλ Ατατούρκ στήθηκε νέο δικαστήριο, το γνωστό «Δικαστήριο της Ανεξαρτησίας» με πρόεδρο τον μισέλληνα βουλευτή Αμισού Εμίν Μπέη. Τα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας» που ιδρύθηκαν από την Εθνοσυνέλευση της Άγκυρας στα 1921 και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Αμάσειας στόχευαν στην μαζική εξόντωση των Ελλήνων εκπροσώπων του  κάτω από ένα νομιμοφανές πλαίσιο. Ο συνολικός αριθμός των εκτελεσθέντων πιστεύεται ότι ανήλθε σε 400-450 άτομα, από τους οποίους 155 υπήρξαν εξέχουσες προσωπικότητες του Ποντιακού Ελληνισμού.

Ο Εμίν Μπέης κάλεσε στις 4 Σεπτεμβρίου, 95 φυλακισμένους Αμισηνούς και Παμφραίους, ανάμεσα στους οποίους και ο Πρωτοσύγκελος Πλάτων, με την κατηγορία ότι ήταν μέλη της επαναστατικής οργανώσεως για την ανακήρυξη της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Πόντου.

Την Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου ο π. Πλάτων τέλεσε για τελευταία φορά την Θεία Λειτουργία μέσα στην φυλακή. Κατά την διάρκειά της μίλησε στους συμπατριώτες μας λέγοντας: «Κάποτε, κάποια γίδα παλαβή, μπήκε σε ένα αμπέλι και χύθηκε με λύσσα να το καταστρέψει! Μα τότε ανασηκώθηκε το κλήμα και της είπε: Γίδα τρελή! Όσο και αν τρως αλύπητα τα πράσινα βλαστάρια και τα φύλλα, μάθε πως δεν θα τελειώσουμε ποτέ! Γιατί καινούργια θα βλαστήσουνε κλαδιά σταφυλοβόλα, και κόκκινος ζωμός των σταφυλιών, σπονδή θα γίνει για τον θάνατό μου!». Ένα κλίμα ενθουσιασμού κατέλαβε όλους τους υπόδικους γιατί συνειδητοποίησαν ότι η θυσία τους δεν θα πάει χαμένη.

Μπροστά στον δικαστή, ο οποίος είχε υβριστική συμπεριφορά απέναντι στον Πρωτοσύγκελο, ο π. Πλάτων στάθηκε γαλήνιος. Ζήτησε μάλιστα να είναι ο πρώτος που θα εκτελεστεί. Καταδικάστηκε στον δι’ αγχόνης θάνατον μαζί με άλλους 69 Έλληνες. Η νύχτα που προηγήθηκε του τέλους, πέρασε με πατριωτικά τραγούδια και προσευχή. Την άλλη μέρα, 21 Σεπτεμβρίου, οι μελλοθάνατοι οδηγήθηκαν στην πλατεία Ωρολογίου, όπου είχαν μαζευτεί πολλοί συγγενείς τους και θρηνούσαν. Στο στήθος του Πρωτοσύγκελου είχαν κρεμάσει ένα χαρτί με την κατηγορία της καταδίκης όλων. Ο π. Πλάτων ειρηνικός και προσευχόμενος πέρασε στην αθανασία. Ας αποτελέσει παράδειγμα για όλους τους κληρικούς στις δύσκολες εποχές που ζούμε.

ΙΟΥΣΤΙΝΗ Μ.

ΠΗΓΗ