«Τὴ Ρωμιοσύνη, φίλοι μου, δὲν πρέπει νὰ τὴν κλαῖμε. Ἐκεῖ ποὺ πάει νὰ σκύψῃ, μὲ τὸ σουγιὰ στὸ κόκκαλο, μὲ τὸ λουρὶ στὸ σβέρκο, νά τη! Νά τη, πετιέται. Πετιέται ἀπό ‘ξαρχῆς κὶ ἀντριεύει, καὶ θεριεύει»
«“Ἡ πρὸς τὴν πατρίδα ἀγάπη μου…”
Δὲν εἶναι διαβατάρικο πουλί, ποὺ γιὰ μιὰ μέρα
σχίζει τὰ νέφη καὶ περνᾷ γοργὸ σὰν τὸν ἀγέρα,
οὔτε κισσός, π’ ἀναίσθητος τὴν πέτρα περιπλέκει
οὔτ’ ἀστραπή, ποὺ σβήνεται χωρὶς ἀστροπελέκι,
δὲν εἶναι νεκροθάλασσα, βοὴ χωρὶς σεισμό,
νιώθω γιὰ σέ, πατρίδα μου, στὰ σπλάχνα χαλασμό”»[1].
Δὲν ὑπάρχει, φίλοι μου, πατρίδα κάτω ἀπὸ τὸ ζυγὸ τοῦ δεσποτισμοῦ καὶ τῆς παγκοσμιοποίησης.
Οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ Ρωμαῖοι δὲ γνώριζαν τίποτα πιὸ ἀγαπητό, τίποτα πιὸ ἱερὸ ἀπὸ τὴν πατρίδα.
Πίστευαν ὅτι, χρωστοῦν τὰ πάντα σ’ αὐτή… πὼς δὲν ὑπάρχει κάτι ἄλλο, γιὰ τὸ ὁποῖο ἀξίζει κανεὶς νὰ πάρῃ ἐκδίκηση, παρὰ μόνον γιὰ τὴν πατρίδα καὶ τὸν πατέρα!
Θεωροῦσαν, πὼς δὲν πρέπει κανεὶς νὰ ἔχει ἄλλους φίλους, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς φίλους τῆς πατρίδας… καὶ, ὅτι εἶναι ὡραῖο, ὅτι εἶναι γλυκὸ νὰ πεθάνῃ κανεὶς γιὰ νὰ τὴν ὑπερασπιστεῖ!!!
Ἡ Πατρίδα, εἶναι ἡ τροφὸς ποὺ προσφέρει τὸ γάλα της μὲ τόση εὐχαρίστηση, τόση ὅση νιώθουν αὐτοὶ ποὺ τὸ δέχονται… Εἶναι ἡ μητέρα ποὺ ἀγαπᾶ ὅλα της τὰ παιδιά… Ποὺ δὲν τὰ ξεχωρίζει, παρὰ μόνο ὅσο ξεχωρίζουν ἀπὸ μόνα τους… Ποὺ δὲν ἀντέχει νὰ ὑποφέρῃ καμμιὰ δυστυχία μέσα στὴν οἰκογένεια, παρὰ μόνο αὐτὲς ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποφύγῃ• τὴν ἀρρώστια καὶ τὸ θάνατο!!!
Ἡ λέξη πατρίδα ἦταν μία ἀπὸ τὶς πρῶτες λέξεις ποὺ τὰ παιδιὰ ψέλλιζαν στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες!
Ἦταν τὸ πνεῦμα τῶν συζητήσεων… κυριαρχοῦσε στὴ γερουσία… ἦταν χαραγμένη στὰ μνημεῖα… δὲν εἶχαν τίποτα πιὸ πολύτιμο ἀπὸ τὴν ἀγάπη γιὰ τὴν πατρίδα… τὸ νὰ ἐργάζονται γι’ αὐτήν, ἦταν ἡ εὐτυχία καὶ ἡ δόξα τους!
Πήγαινε, γιέ μου, ἔλεγε ἡ μάνα, ἐξοπλίσου γιὰ νὰ ὑπερασπιστῇς τὴν πατρίδα καὶ γύρισε ἢ μὲ τὴν ἀσπίδα σου ἢ πάνω στὴν ἀσπίδα σου, δηλαδή, ἢ νικητὴς ἢ νεκρός.
Παρηγορήσου, ἔλεγε ἄλλη μάνα, σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς γιούς της, παρηγορήσου γιὰ τὸ πόδι ποὺ ἔχασες, γιατὶ δὲ θὰ κάνῃς οὔτε βῆμα χωρὶς νὰ σοῦ θυμίζῃ, ὅτι ὑπερασπίστηκες τὴν πατρίδα.
Μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου πολλὰ πράγματα ἄλλαξαν, μαζὶ καὶ τὰ ἤθη. Πρὸς τὸ τέλος τῆς δημοκρατίας ἡ λέξη πατρίδα, πλέον, δὲν ἀναγνωρίζονταν παρὰ μόνον γιὰ νὰ τὴ λοιδορήσουν ἢ βεβηλώσουν!!!
Παρ’ ὅλ’ αὐτὰ καὶ μέσα σ’ αὐτὴ τὴν κατάρρευση τῆς διακυβέρνησης καὶ τῶν ἠθῶν, πάντα μένει καὶ λίγη μαγιά, ποὺ δὲν ἔχει χάσει, οὔτε ξεχάσει τί σημαίνει πατρίδα καὶ τί σημαίνει σεβασμὸς καὶ ἀγάπη πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τὸν πολιτισμό της… αὐτοὶ οἱ λίγοι παραμένουν σταθεροὶ καὶ ἀγωνιοῦν γιὰ τὸ καλὸ τῆς πατρίδας τους.
Γυρίζω πίσω στὴν ἱστορία καὶ φτάνω τὸν 1ο π.Χ ἕως 1ο μ.Χ αἰώνα, ἐποχὴ ὅπου στὴ Ρώμη αὐτοκράτορας ἦταν ὁ Τιβέριος[2], ἄνθρωπος κατὰ πολλὰ διεστραμμένος, ἄνθρωπος ποὺ εἶχε ξεχάσει κάθε ἀγάπη γιὰ τὴν πατρίδα…
Ἔβλεπε κανεὶς τὴ ληστεία συνδεδεμένη μὲ τὴν ἐξουσία… τὴ μηχανορραφία καὶ τὴν ἴντριγκα νὰ διαφεύγουν ἀπὸ κατηγορίες… ὅλα τὰ πλούτη στὰ χέρια τῶν λίγων… μιὰ ὑπερβολικὴ χλιδὴ νὰ ἀποτελῇ προσβολὴ πρὸς τὴν ἀκραία ἀνέχεια… κάθε πολίτης νὰ ἀπαξιώνῃ τὸ γενικὸ καλό, καὶ νὰ ἐνδιαφέρεται μόνο γιὰ τὸ δικό του… ὅλες οἱ ἀρχὲς τῆς διακυβέρνησης νὰ ἔχουν διαφθαρῇ… ὅλοι οἱ νόμοι βασίζονταν στὴ θέληση τοῦ κυριάρχου… μιὰ καλυμμένη τυραννία, ποὺ ἀσκοῦνταν ὑπὸ τὸν ἴσκιο του, καὶ ἀλλοίμονο σὲ ὅποιον τὸ ἀντιλαμβανόταν!
Ἕξι τύραννοι, ἐξίσου βάναυσοι, σχεδὸν ὅλοι μανιακοί, συχνὰ ἠλίθιοι, προηγήθηκαν ἀπὸ τὸν Τραϊανὸ[3] στὸ θρόνο, ὅπου ἄφησαν πίσω τους συντρίμμια…
Γιὰ νὰ ὑπερβῇ ὅλ’ αὐτὰ καὶ νὰ ξαναζωντανέψῃ, ὅ,τι ἀπέμεινε ἀπ’ τὰ συντρίμμια, ὁ Τραϊανὸς κατέστρωσε σχέδιο. Ἄρχισε λέγοντας στὸν Saburanus, πραιτοριανὸ ἀξιωματοῦχο, δίνοντάς του τὸ σύμβολο αὐτοῦ τοῦ ἀξιώματος, ποὺ ἦταν ἕνα ξίφος:
«Πάρε αὐτὸ τὸ ὅπλο, γιὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃς πρὸς ὑπεράσπισή μου ἂν κυβερνάω σωστὰ τὴν πατρίδα μου, ἢ ἐναντίον μου ἂν συμπεριφέρομαι ἄσχημα». Ἦταν σίγουρος γιὰ τὶς ἐνέργειές του.
Ἀρνήθηκε τὰ χρήματα ποὺ δέχονταν οἱ νέοι αὐτοκράτορες ἀπὸ τὶς πόλεις.
Ἐλάττωσε σημαντικὰ τοὺς φόρους… ἔδωσε παροχὲς σὲ ὅλους τοὺς φτωχοὺς πολίτες… ἐμπόδισε τοὺς πλουσίους νὰ πλουτίσουν ὑπερβολικά… αὐτοὶ ποὺ τοὺς ἔδωσε ἀξιώματα, δὲν εἶχαν παρὰ μόνο ἕνα μέσο γιὰ νὰ τὰ διατηρήσουν• φροντίζοντας γιὰ τὴν εὐτυχία τοῦ λαοῦ.
Ὁ κόσμος δὲν ἦταν πιὰ μαζεμένος…
Οἱ γυναῖκες χαίρονταν ποὺ εἶχαν δώσει παιδιὰ γιὰ τὴν πατρίδα…
Οἱ νέοι μιλοῦσαν μόνο γιὰ νὰ τὴν προβάλλουν…
Οἱ γέροντες ξαναέπαιρναν δυνάμεις γιὰ νὰ τὴν ὑπηρετήσουν…
Ὅλοι φώναζαν, εὐτυχισμένη πατρίδα! δοξασμένος ὁ αὐτοκράτορας!
Ὅταν τὴ θέση κατέλαβαν καινούρια τέρατα, ἡ διακυβέρνηση ξέπεσε πάλι… οἱ στρατιῶτες πούλησαν τὴν πατρίδα, δολοφόνησαν τοὺς αὐτοκράτορες γιὰ νὰ πάρουν νέα ἀμοιβή!!!
Ὁ Ἀββᾶς Κογιέρ, ἔχει μελετήσει ἀνθρώπους σὲ πολλὰ μέρη καὶ ἀπὸ ὅλες τὶς τάξεις.
«Πολίτες», τοὺς εἶπε, «γνωρίστε τὴν πατρίδα!»
«Ὁ ἄνθρωπος τοῦ λαοῦ ἔκλαψε… ὁ δικαστὴς ἔσμιξε τὰ φρύδια του τηρώντας μιὰ σκυθρωπὴ σιωπή… ὁ στρατιωτικὸς ὁρκίστηκε… ὁ αὐλικὸς μὲ χλεύασε… ὁ τραπεζίτης μὲ ρώτησε ἂν ἦταν τὸ ὄνομα ἑνὸς καινούριου κτήματος… οἱ ἄνθρωποι τῆς θρησκείας, οἱ ὁποῖοι, ὅπως ὁ Ἀναξαγόρας, δείχνουν μὲ τὸ δάκτυλο στὸν οὐρανὸ ὅταν τοὺς ρωτοῦν ποῦ εἶναι ἡ πατρίδα. Δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ δὲν τὴ χαίρονται καθόλου σ’ αὐτὴ τὴ γῆ».
Ἕνας εὐγενὴς ἔχει γράψει κάπου, ἴσως μὲ ὑπερβολικὴ πικρία, ὅτι: «στὴ χώρα του ἡ φιλοξενία ἔχει μετατραπεῖ σὲ πολυτέλεια… ἡ εὐχαρίστηση σὲ κραιπάλη… οἱ ἄρχοντες σὲ αὐλικούς… οἱ ἀστοὶ σὲ μικροαστούς. Ἂν εἶναι ὄντως ἔτσι, τί κρίμα, ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν πατρίδα δὲ θὰ μποροῦσε νὰ ξαναγεννηθῇ».
Τό «Κυλώνειον Ἄγος» μήπως ἐπαναλαμβάνεται, φίλοι μου;;;;;
Τὸ Παγκόσμιο Σύστημα, νοσεῖ θανάσιμα!!!
Ἡ ἄρχουσα πολιτικὴ τάξη, στερούμενη παντελῶς ἠθικῆς καὶ ὑποδουλωμένη ἀπόλυτα στὸ χρῆμα, βρίσκεται σὲ κατάσταση παράλυσης!!!
Ὁ λεγόμενος πολιτισμένος κόσμος διέρχεται μιὰ καταλυτικὴ κρίση!!!
Οἱ πολίτες φτωχοποιοῦνται, διασύρονται καὶ ἐμπαίζονται… οἱ ἀρετὲς περιφρονοῦνται… οἱ συνειδήσεις δοκιμάζονται… οἱ θεσμοὶ ὑπονομεύονται… οἱ ἀξίες διαβρώνονται!!!
Ἡ διεθνὴς πολιτικὴ καὶ οἰκονομικὴ τάξη, ὅπως φαίνεται πλέον ξεκάθαρα, δὲν μπορεῖ νὰ ἐνσαρκώσῃ τὰ ὁράματα τῶν λαῶν γιὰ εἰρήνη καὶ εὐημερία. Ἀντιθέτως, ἀνοίγει τὸ δρόμο γιὰ μιὰ παγκόσμια αὐταρχικὴ διακυβέρνηση!!!
Οἱ διεθνεὶς Ὀργανισμοί, δείχνουν ἀδύναμοι νὰ κάνουν πράξη τοὺς σκοποὺς γιὰ τοὺς ὁποίους ἱδρύθηκαν!!!
Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, ἀδυνατεῖ νὰ ἀναδείξῃ τὴν Εὐρώπη τῶν Ἐθνῶν, σὲ μιὰ Ἕνωση τοῦ πνεύματος, τῆς ἀνθρωπιᾶς καὶ τοῦ πολιτισμοῦ!!!
Μέσα σ’ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, ἡ Πατρίδα μας βαδίζει στὴν ἀπόλυτη καταστροφή.
Ἡ Ἑλλάδα μας, χωρὶς πνεῦμα, χωρὶς ἠθική, παρασυρμένη ἀπὸ ἀνίκανους πολιτικούς, μὲ μιὰ δῆθεν δημοκρατία, σέρνεται στοὺς σακατεμένους δρόμους μιᾶς ἀπάνθρωπης καὶ ἀνήθικης Εὐρώπης!
Ἡ Παιδεία ἐκπέμπει σῆμα κινδύνου, διαλύεται!
Ἡ Ἐκκλησία, διασύρεται καὶ περιφρονεῖται. Ἡ δὲ θεσμική Της ὑποβάθμιση ἐπιδιώκεται ἀπροκάλυπτα ἀπὸ τοὺς κυβερνῶντες!
Οἱ Ἔνοπλες Δυνάμεις καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας ἀπαξιώνονται!
Ἡ πάλαι ποτὲ δοξασμένη Ἑλλάδα τῶν Ἑλλήνων ἀμαχητὶ ἀλλάζει κάτοχο.
Ἡ ζηλευτὴ πατρίδα μας ξεπουλιέται ὁλοκληρωτικά!
Σήμερα ἡ Ελλάδα »ἀλλάζει χέρια», ἐξ’ αἰτίας τῆς ἐγκληματικῆς πολιτικῆς τῶν κυβερνήσεων τῶν τελευταίων χρόνων!
Ὅλοι αὐτοί »Εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, εἶναι ὅλοι ἔνοχοι Ἐσχάτης Προδοσίας» γιὰ τὴν Πατρίδα… γιὰ τὴ Δημοκρατία… γιὰ τὸ Λαό…!
Ἰδοῦ τί ἔγραφε ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης γιὰ τοὺς πολιτικούς:
«Τί ἐγέννησε τὴν πολιτικήν;
Ἡ ἀργία ἐγέννησε τὴν πενίαν. Ἡ πενία ἔτεκεν τὴν πείναν. Ἡ πείνα παρήγαγε τὴν ὄρεξιν. Ἡ ὄρεξις ἐγέννησε τὴν αὐθαιρεσίαν. Ἡ αὐθαιρεσία ἐγέννησε τὴν ληστείαν. Ἡ ληστεία ἐγέννησε τὴν πολιτικήν. Ἰδοῦ ἡ αὐθεντικὴ καταγωγὴ τοῦ τέρατος τούτου…»[4].
Στὴ ζωή μας, ἔχουμε συναντήσει, συναντοῦμε καὶ θὰ συναντοῦμε διπρόσωπους ἀνθρώπους, διπρόσωπες ψυχὲς πίσω ἀπὸ καλὰ φορεμένες μάσκες… Ἀνθρώπους ποὺ δὲν ὑπολογίζουν ποτέ, τίποτα καὶ κανέναν, οὔτε καὶ τὴν ἴδια τους τὴ μάνα… Ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν ἕνα καρφιτσωμένο χαμόγελο καὶ μόλις γυρίσουμε τὴν πλάτη μας, τὸ πετᾶνε στὸν κάλαθο τῶν ἀχρήστων… Ἀνθρώπους ποὺ ἄλλα λένε μπροστά μας καὶ ἄλλα ἀπὸ πίσω μας… Ἀνθρώπους ποὺ πολὺ εὔκολα θὰ μᾶς μαχαιρώσουν κρυφά, πισώπλατα καὶ στὴ συνέχεια, ἔχουν τὸ θράσος, νὰ μᾶς ρωτοῦν ποῦ ἀκριβῶς χτυπήσαμε καὶ ἂν πονᾶμε… Ἀνθρώπους, χμμμ! ὁ Θεὸς νὰ τοὺς κάνῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μέσα στὴν ψυχή τους ἔχουν σαπίλα. Ξεπουλοῦν κάθε ἱερὸ καὶ ὅσιο… νομιμοποιοῦν τὴν ἀνηθικότητα… βαπτίζουν τὸ σωστὸ λαθὸς καὶ τὸ λάθος σωστό… τὸ ναὶ ὄχι καὶ τὸ ὄχι ναί…
Ἀνθρώπους ἀνασφαλείς, πνευματικὰ ἀρρώστους, ἀχάριστους, ἀδύναμους νὰ ἀντικρύσουν τὸ πρόσωπό τους χωρὶς τὴ μάσκα. Ἀνειλικρίνεια σὲ ὅλο της τὸ μεγαλεῖο!!!
Φίλοι μου! ὅσοι πιστεύουμε ὅτι, ἡ Χώρα μας πρέπει νὰ μείνῃ Ἑλληνικὴ καὶ Ὀρθόδοξη… ὅτι πρέπει νὰ ἀνακτήσουμε τὴ χαμένη μας ἀξιοπρέπεια καὶ ὑπερηφάνεια… ὅσοι ἀγανακτοῦμε βλέποντας νὰ πωλεῖται κάθε ὑλική, πνευματικὴ καὶ πολιτιστική μας περιουσία… ὅσοι δὲν ἀνεχόμαστε τὸν καθημερινὸ βιασμὸ τοῦ Συντάγματος, τὴ γελοιοποίηση τοῦ Ἐθνικοῦ μας Κοινοβουλίου καὶ τὴν ἀπαξίωση τῆς Δημοκρατίας μας… ὅσοι ἀνησυχοῦμε γιὰ τὸ δημογραφικό μας πρόβλημα καὶ θέλουμε ἡ Ἑλληνικὴ Οἰκογένεια νὰ ἐπιστρέψῃ στὰ πρότυπα τοῦ βασικοῦ κυττάρου τῆς κοινωνίας… ὅσοι δὲν ἀνεχόμαστε ἄλλο τὰ ψέματα καὶ τὶς κοροϊδίες… ὅσοι πιστεύουμε ὅτι χρωστᾶμε στοὺς προγόνους μας καὶ στὶς ἑπόμενες γενιές, ὅτι »χρωστᾶμε σ’ ὅσους πέρασαν, θά ‘ρθοῦνε, θὰ περάσουν»… ὅσοι δακρύζουμε ὅταν ὑψώνεται ἡ Σημαία μας… Φτάνει πιά! Ἂς σταματήσουμε νὰ γλείφουμε ἐκεῖ ποῦ φτύνουμε, ὥστε νὰ παραδώσουμε μιὰ Πατρίδα στὶς νεώτερες γενιές, ὑπερήφανη, μὲ ἀξίες ποὺ πηγάζουν ἀπὸ τὴν ἐλληνορθόδοξη παράδοσή μας, οἱ ὁποῖες ἀποτελοῦν τὸ ἰδεολογικὸ ὑπόβαθρο, στὸ ὁποῖο μπορεῖ νὰ στηρίζεται ὁ ἰδανικὸς τρόπος ζωῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας!!!
Γιὰ νὰ ἔχουμε ἕνα ὄνειρο, νὰ ξαναδοῦμε τὴν Πατρίδα μας ὅπως τῆς ἀξίζει!!!
Γιὰ νὰ δοῦμε τὸν Ἑλληνισμὸ καὶ τὴν Ὀρθοδοξία νὰ φωτίζουν εἰρηνικὰ ὅλο τὸν κόσμο!
«Τὴ Ρωμιοσύνη, φίλοι μου, δὲν πρέπει νὰ τὴν κλαῖμε. Ἐκεῖ ποὺ πάει νὰ σκύψῃ, μὲ τὸ σουγιὰ στὸ κόκκαλο, μὲ τὸ λουρὶ στὸ σβέρκο, νά τη! Νά τη, πετιέται. Πετιέται ἀπό ‘ξαρχῆς κὶ ἀντριεύει, καὶ θεριεύει»[5].
Στοχαστής
[1] Ἀριστοτέλης Βαλαωρίτης. ΝΕΑΝΙΚΑ – ΑΧΡΟΝΟΛΟΓΗΤΑ – ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ. ΑΧΡΟΝΟΛΟΓΗΤΑ 1848;-1879;. Ἡ πρὸς τὴν πατρίδα ἀγάπη μοῦ
[2] Τιβέριος (Ἰούλιος Καίσαρ Αὔγουστος) (Tiberius Julius Caesar Augustus) (42 π.Χ. – 37 μ.Χ.). Ρωμαῖος αὐτοκράτορας (14 – 37 μ.Χ.). Ἦταν ἀπόγονος μιᾶς ἀπὸ τὶς ἐπιφανέστερες ἀριστοκρατικές οἰκογένειες τῆς Ρώμης, τοὺς Κλαυδίους, καὶ ἔζησε τὴν ἀποφασιστικότερη καμπὴ τῆς ἱστορίας της. Γνωστὸς γιὰ τὶς σεξουαλικὲς διαστροφές του.
[3] Τραϊανός, Μᾶρκος Οὔλπιος (Marcus Ulplus Traianus) (53 – 117 μ.Χ.). Ρωμαῖος αὐτοκράτορας (Imperator Caesar Nerva Traianus Augustus, 98 – 117), ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ ὁποίου τὸ Ρωμαϊκὸ κράτος ἀπέκτησε τὴ μεγαλύτερη ἐδαφική του ἔκταση. Γιὸς τοῦ διακεκριμένου Ρωμαίου ἐπαρχιώτη πατρικίου Μάρκου Οὐλπίου Τραϊανοῦ. Ἐπίσημα χαρακτηρισμένος ἀπὸ τὴ Ρωμαϊκὴ Σύγκλητο ὡς optimus princeps (ὁ καλύτερος ἡγεμόνας).
[4] «Οἱ ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν». Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης.
[5] “18 Λιανοτράγουδα τῆς πικρής πατρίδας”. Τη ρωμιοσύνη μην τὴν κλαις – 1974. Στίχοι: Γιάννης Ρίτσος
πηγή: http://poimin.gr
Discover more from Σημεία Καιρών
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
1 σχόλιο
Η αυτοκρατορία του Χριστού στη Γη: αρχές βυζαντινής πολιτικής
Γράφει ο Μάριος Νοβακόπουλος*
ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ
Με τον αυτοκράτορα ύπατο μονάρχη και τον πατριάρχη κορυφαίο ποιμένα ψυχών, το Βυζαντινό κράτος φυσικά θεωρείτο το κέντρο του κόσμου. Η κληρονομιά της Ρώμης αφ’ εαυτή θα μπορούσε να δικαιολογήσει μία τέτοια αντίληψη, όμως η έλευση του χριστιανισμού ενέδυσε την ιδεολογία της υπεροχής με έναν μεταφυσικό μανδύα. «Το Κράτος των Ρωμαίων ου καταλυθήσεται, θα μείνει αλώβητον ανά τους αιώνας, ως πρώτον πιστεύσαν εις τον Δεσπότην Χριστόν» έγραφε ο μοναχός Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης τον 6ο αιώνα, εκθέτοντας λιτά την υπερηφάνεια της ρωμαϊκής παντοδυναμίας και την αυτοπεποίθηση της θείας ευνοίας. Τρεις αιώνες αργότερα, όταν ο Κωνσταντίνος-Κύριλλος αποπειράθηκε να ευαγγελίσει τους Χαζάρους, είπε μιλώντας για το Βυζάντιο: «Στη Γη υπάρχει μόνο ένα αληθινό βασίλειο, που έχει για πρότυπο και υπόδειγμα την ουράνια βασιλεία, αυτό που ποτέ δεν θα καταλυθεί».
Η μοναδικότητα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας έγκειτο στη μίμηση της θείαςτάξεως. Η θέση του αυτοκράτορος μέσα στην αυλή του, το κράτος του και την υφήλιο ελάμβανε ως πρότυπο την ουράνια τάξη του Χριστού εν μέσω των αγγέλων, των δικαίων και όλης της Κτίσεως, σχήμα που αποτυπώνεται (αλλά δεν περιορίζεται) στην αντίληψη «ένας Θεός στους ουρανούς, ένας βασιλεύς στη Γη», δημοφιλή στη χριστιανική φιλολογία ήδη από τον καιρό του Μ. Κωνσταντίνου. Ο αυτοκράτορας κυβερνούσε το κράτος του (και τον κόσμο κατ’ επέκτασιν) βάσει της αρχής της «οικονομίας». Οικονομία στη βυζαντινή-ορθόδοξη σκέψη ονομαζόταν η διευθέτηση των πραγμάτων σε έναν κόσμο όπου ναι μεν πρέπει να πραγματώνεται η δικαιοσύνη του Χριστού, όμως οι δυσκολίες που προκαλούσε η αμαρτία και η φθαρτή ανθρώπινη φύση επέβαλαν την αναζήτηση συμβιβασμών, εξισορροπήσεων και του μικροτέρου αναγκαίου κακού, ώστε να σώζεται και να διατηρείται η αυτοκρατορία και η Εκκλησία. Η ίδια η αυτοκρατορία (και ο στρατός της, τα δικαστήρια, οι φυλακές, όλες οι ανθρώπινες εξουσίες κτλ) υπήρχε «κατ’ οικονομίαν», δηλαδή δε συμπεριλαμβάνονταν στο σχέδιο το οποίο είχε ο Θεός προορίσει για την ανθρωπότητα, αλλά λόγω της Πτώσεως είχε καταστεί απαραίτητη για το βίο και τη σωτηρία των ανθρώπων.
Υπηρετώντας λοιπόν τη θεία οικονομία και μιμούμενος την ουράνια τάξη, ο αυτοκράτορας όφειλε να συντηρεί και να προάγει την ειρήνη. Πέραν τον πρακτικών αναγκών, αυτή η αντίληψη συνέβαλε στην εξειδίκευση των Βυζαντινών στη διπλωματία. Διαπραγματευόμενος με τους Σασσανίδες Πέρσες, ο απεσταλμένος του Ιουστινιανού Ιωάννης Πατρίκιος δηλώνει:
«Μολονότι έχουμε σίγουρη την νίκη, επιλέγουμε την ειρήνη, γιατί πιστεύουμε ότι οι νικητές ζουν κάκιστα και υποφέρουν από τα δάκρυα που χύνουν οι νικημένοι».
Ο πόλεμος ήταν καταφύγιο εσχάτου ανάγκης και καθήκον που οι χριστιανοί έπρεπε να αναλαμβάνουν «βαριά τη καρδία». Όπως αναφέρει ο Runciman, «ο πόλεμος κατά των απίστων είναι οικτρός και εναντίον αδελφών χριστιανών διπλά ολέθριος». Όπου επικρα-τεί η pax byzantina (βυζαντινή ειρήνη), εκεί συνδυάζεται η ειρήνη της αρτιότερης ανθρώπινης οργανώσεως (pax romana) και η ειρήνη της Αγάπης και της Κυριότητας του Χριστού (pax christiana).
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΠΟΛΙΤΕΙΑ
Η διπλωματία ως συστηματική, επιστημονική σχεδόν διαδικασία αναπτύχθηκε πρώτη φορά στο Βυζάντιο. Αντιλαμβανόμενοι πως η αυτοκρατορία δεν είχε τη δύναμη να επιβάλλεται μονίμως στρατιωτικά στους εχθρούς, οι Βυζαντινοί κατέστησαν δεξιοτέχνες στην πολιτική αντιμετώπιση των εξωτερικών ζητημάτων. Κεντρική θέση στην αυλική γραφειοκρατία είχε το «Λογοθέσιον του Δρόμου», η υπηρεσία υποδοχής ξένων απεσταλμένων η οποία αναπτύχθηκε σε ένα πρώιμο, με τα σημερινά δεδομένα, υπουργείο εξωτερικών. Ωθούμενη από τις ιδεολογικές αφετηρίες της χριστιανικής ειρήνης και της πρακτικής αναγκαιότητος για οικονομία δυνάμεων, η βυζαντινή διπλωματία διαχειριζόταν με κάθε μέσο τις πολυάριθμες γειτονικές δυνάμεις προς όφελος του αυτοκρατορικού συμφέροντος. Η βυζαντινή διοίκηση είχε στη διάθεση της ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριών και άρτια γνώση για τον πολιτισμό, τις αντιλήψεις και την πολιτική κατάσταση των γύρω κρατών. Η αυλική εθιμοτυπία για την υποδοχή απεσταλμένων και ηγεμόνων στην Κωνσταντινούπολη συνοδευόταν από ευφάνταστες προσπάθειες εντυπωσιασμού μέσω της επιδείξεως πλούτου και μεγαλοπρέπειας. Πολλές φορές η αυτοκρατορία έστελνε ακριβά δώρα ή χρήματα σε ξένους ηγέτες για να εξασφαλίσει την ειρήνη ή τη συνεργασία. Τα βασιλικά συνοικέσια ήταν συχνά, καθώς οι Βυζαντινές πριγκίπισσες έφερναν στις νέες πατρίδες τους τις συνήθειες και τον πολιτισμό της Κωνσταντινουπόλεως, μαζί με τα προφανή άμεσα οφέλη μίας συμμαχίας επισφραγισμένης με γάμο. Γόνοι βασιλικών οίκων προσκαλούντο στην Κωνσταντινούπολη ώστε να ανατραφούν μέσα στο βυζαντινό περιβάλλον και να διαμορφώσουν την αντίστοιχη συνείδηση. Ως ένδειξη αναγνωρίσεως της φιλίας και των υπηρεσιών τους, ξένοι ηγέτες ελάμβαναν αξιώματα της βυζαντινής αυλής, με τυπικότερο παράδειγμα τον βασιλέα των Βουλγάρων που έφερε το βαρύτιμο τίτλο του καίσαρος, εξ ου και «τσάρος». Σε συμμαχικές χώρες συνέρρεαν Βυζαντινοί τεχνίτες, καλλιτέχνες και ιεραπόστολοι, με στόχο να βοηθήσουν τις λειτουργίες του τοπικού κράτους, να ανυψώσουν τον πολιτισμό του και να διαδώσουν τον Ορθόδοξο χριστιανισμό.
Η θρησκευτική διπλωματία υπήρξε από τους σημαντικοτέρους και πλέον αποτελεσματικούς άξονες της βυζαντινής πολιτικής: αν και ο ευαγγελισμός δε μεταφραζόταν απαραιτήτως σε μόνιμη συμμαχία και ειρήνη, έθετε τη νεοφώτιστη χώρα αμετακλήτως στη βυζαντινή πολιτιστική και εκκλησιαστική σφαίρα, με εξαιρετικά μακροπρόθεσμες συνέπειες για τις διμερείς σχέσεις. Αυτή η σφαίρα επιρροής, που όριζε ουσιαστικά την έκταση της βυζαντινορθοδόξου οικουμένης, συνιστούσε αυτό που αποκαλείται «Βυζαντινή Κοινοπολιτεία».
Γράφει ο Dimitri Obolensky, επινοητής του όρου:
«Ως το έτος 1000 είχε δημιουργηθεί… μια κοινό-τητα κρατών και εθνών, οποία εκτεινόταν απ’ τον Κόλπο της Φινλανδίας ως τη Νότια Πελοπόννησο, κι απ’ την Αδριατική ως τον Καύκασο, κι όλα τους – σε διαφορετικό βαθμό το καθένα – όφειλαν πίστη στη Βυζαντινή Εκκλησία και αυτοκρατορία».
Εξωτερικά, το Βυζάντιο συνέθετε ένα δίκτυο πίστεως και επικυριαρχίας, μία ιεραρχία εξουσίας που κατέληγε στον ίδιο τον αυτοκράτορα. Ο αύγουστος προΐστατο όλων των βασιλέων της Γης ως ο πατέρας μίας μεγάλης οικογενείας. Κάτω από αυτόν κατατάσσονταν τα έθνη και οι ηγεμόνες αναλόγως με την ισχύ τους, την αρχαιότητα του πολιτισμού τους και το βαθμό των σχέσεων τους με το Βυζάντιο. Για παράδειγμα ο Γερμανός αυτοκράτορας προσφωνείτο «αδελφός» στην επίσημη αλληλογραφία. Ο τσάρος των Βουλγάρων από την άλλη αποκαλείτο «υιός», ενώ δευτερευούσης σημασίας ηγεμονίσκοι και άρχοντες αρκούντο στο χαρακτηρισμό «φίλοι» ή και «δούλοι». Στη βυζαντινή σφαίρα επιρροής ανήκαν κράτη και φυλές της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (ιδίως Σλάβοι), των Βαλκανίων και του Καυκάσου, όπως και αρκετές πόλεις της Ιταλίας (Βενετία, Αμάλφι κ.α.). Πέρα από το πλαίσιο της Βυζαντινής Κοινοπολιτείας απλωνόταν η βαρβαρότητα, η «ακοσμία των ανιδρύτων εθνών». Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι οι Βυζαντινοί δεν έτρεφαν ισχυρά αισθήματα ανωτερότητος προς όλα τα έθνη, εντός ή εκτός της οικουμενικής τάξεως τους.
Καθώς το δίκτυο της βυζαντινής κυριαρχίας δε ήταν μόνο αυτοκρατορικό και ιεροπρεπές αλλά και οικογενειακό, η παρέκβαση από αυτό δε νοείτο απλώς ως εχθρότητα αλλά ως ανταρσία του χειρίστου είδους. Ενώ οι Βυζαντινοί έκαναν πολύ συχνά ανταλλαγές αιχμαλώτων με τους Άραβες, ο Βασίλειος Β’ επεφύλαξε σε χιλιάδες Βουλγάρους την τύφλωση μετά τη μάχη στο Κλειδί (1014). Αυτό έγινε, πέραν προφανών λόγων ψυχολογικού πολέμου και παραδειγματισμού, διότι οι Βούλγαροι δε θεωρούντο ξένο, επιτιθέμενο κράτος, αλλά άπιστοι υπήκοοι που είχαν εξεγερθεί εναντίον της βυζαντινής τάξεως και υφίσταντο την ποινή του προδότου.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Γιατί το Βυζάντιο (Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ)
Η πολιτική ιδεολογία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας (Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ)
Η Βυζαντινή Κοινοπολιτεία-Η Ανατολική Ευρώπη, 500-1453 (D. Obolensky)
Σεμινάρια περί Βυζαντινής διπλωματίας (Συλλογικό, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών)
*φοιτητής διεθνών, ευρωπαϊκών και περιφερειακών σπουδών (mnovakopoulos.blogspot.gr)
Αναρτήθηκε από socratesnios στις 10:09 π.μ.